خوشگویی

از شاخه‏های دیگر حسن خلق، كه رابطه‏vها را استوارتر و پیوندها را صمیمی‏ تر می‏سازد، گفتار دلپذیر و شادی‏بخش است. متانت در سخن و ادب در گفتار و زیبایی در كلام، خصلت پاكدلانِ بی‏كینه است و خلق و خوی اولیاء دین.
ارزش انسان و جوهره وجودی‏اش را زبان و بیان روشن می‏سازد:
یكی تحقیر می‏كند، یكی تشویق.
یكی عیبجویی می‏كند، دیگری تحسین و تقدیر.
یكی ملامت می‏كند، دیگری پر و بال می‏دهد و امید می‏آفریند.
كدام یك خوبتر است؟
شما خودتان چگونه بیان و زبانی دارید؟
تلخ یا شیرین؟ گزنده یا مرهم گذارنده؟
آیا با دیگران همان‏گونه صحبت می‏كنید كه دوست دارید دیگران با شما آنچنان حرف بزنند و خطاب كنند؟
پذیرایی از دیگران، همیشه با غذا و میوه و شیرینی نیست.
گاهی پذیرایی، با یك كلام خوب و سخن شایسته است. این اِكرام، بالاتر از تغذیه و اطعام است، چرا كه گفتار شایسته و زیبا، غذای روح است.
گفتن یك آفرین، احسنت، بارك‏اللّه‏ مگر چقدر هزینه و خرج دارد؟
كسانی هستند كه جان می‏دهند، ولی حاضر نیستند یك كلام تشویق‏آمیز و محبّت‏بار بر زبان جاری كنند. بشنویم از رسول خدا(ص) كه اسوه اخلاق حسنه و الگوی ادب در گفتار و رفتار است كه فرموده است:
مَنْ اَكْرَمَ اَخاهُ المؤمنَ بِكلمةٍ یُلْطِفُهُ بها وَ فَرَّجَ عَنه كُرْبَتَهُ لَمْ یَزَلْ فی ظلّ اللّه‏ِ المَمدُودِ عَلیهِ الرّحمةُ ما كانَ فی ذلك.(1)
هر كس برادر باایمانش را با گفتن كلامی ملاطفت‏آمیز و غم‏زدا، مورد تكریم قرار دهد، تا وقتی او شادمان است، گوینده آن سخن همواره در سایه رحمت گسترده الهی به سر می‏برد.
كلام تشویقی و آفرین و مرحبا گفتن بر عمل شایسته دیگری نیز، از این‏گونه صالحات است. باز هم از كلام امام صادق(ع) بشنویم:
[مَنْ قالَ لِاخیهِ المُؤمِنِ مَرْحَبا كَتَبَ اللّه‏ُ لَهُ مَرْحَبا اِلی یَوْمِ القیامَةِ.(2)
هر كس به برادر مؤمن خود مرحبا بگوید، خدای متعال تا روز قیامت برای او مرحبا و آفرین می‏نویسد.
غیر از پاداش الهی، تأثیرات اجتماعی خوشگویی در نرم ساختن دلها و جلب عاطفه‏ها و استوار ساختن رابطه‏ها مشهود است. آنكه خوش‏سخن باشد، از دیگران نیز كلام نیكو می‏شنود. این جهان كوه است و فعل ما ندا و البته كه حرف و سخن ما هم در كوهستان زندگیها انعكاس دارد و خوبی آن به خود ما منعكس می‏شود.
كسی كه گفتار مؤدّبانه داشته باشد، دیگران نیز با او مؤدّبانه سخن خواهند گفت. وگرنه ... كلوخ‏انداز را پاداش، سنگ است. از كلام مولا علی(ع) است كه:
اَجْمِلوُا فِی الخِطابِ تَسْمَعوُا جَمیلَ الجَوابِ.(3)
زیبا خطاب كنید، تا جواب زیبا بشنوید!...
كیفیّت برخورد ما با انسانهای دیگر، همان نتیجه را به ما برمی‏گرداند. ادب، ادب می‏آورد و توهین و فحش، بدزبانی و اهانت متقابل را در پی دارد.

پاورقي ها:

1ـ اصول كافی (عربی)، ج 2، ص 206.

2- همان صفحه
2ـ غررالحكم، ج 1، ص 139 (چاپ دانشگاه).

http://noorportal.net/

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2003  www.momenin.org