گل فشان هاي ايران

 پديده طبيعي و زيباي گلفشان كه با پرتاب گل همراه با تصاعد گاز از اعماق زمين به وجود مي آيد بر اثر عوامل دروني زمين بوده و در كل پديده بي خطري است كه فقط بايد با احتياط، به آنها نزديك شد.

 گل فشان هاي ايران يكی از اشكال و فرايندهای ژئو مو رفيك بسيار جالب و تقريبامنحصر به فرد در ساختمان ناهمواريهاي ايران هستند.گل فشان ها در واقع پديده ای طبيعی وهمانند آتشفشان است كه به صورت تپه ای مخروطی بوده و به جای گدازه،از دهانه آن گاز همراه با گل خارج می شود.اين عارضه عمدتا در دشتها و جلگه های مشرف بر دريا ديده می شودو اغلب آنها در فاصله كمی از دريا (حداكثر15تا20 كيلومتر)استقرار يافته اند.به عبارتی ديگر مناطق عمده گسترش اين اشكال،منحصر به سواحل پست شمالی وجنوبی كشور بوده و به طور كلی در ۳ منطقه سيستان و بلوچستان خصوصاً در چابهار، گميشان استان گلستان و در جنوب در منطقه خاش وجود دارند.

 کليات :

بنا به تعريف گلفشان (Mud Volcano) توده اى از مواد گلى يا سنگى است که به همراه گاز اززمين خارج شده در سطح زمين تجمع مى يابد وبطورمعمول مخروطى شکل است . گلفشانها در نقاطى پديد مى آيند که تجمع گاز درنهشته هاى رسوبى ريزدانه ( با ضخامت قابل توجه) ودر ساختمانهاى تکتونيکى (تاقديس ها ) صورت گرفته واز طريق شکستگيهاى ناشى از حرکتهاى تکتونيکى (درزه ها وگسله ها ) ،مصالح به همراه گاز آزاد شده به سطح زمين راه پيدامى کنند وبتدريج تشکيل مخروط کوچکى را مى دهند . در ادامه با خروج بيشتر مصالح ، مخروط رشد نموده ومرتفع تر مى شود . پس از پايان يک دوره فعاليت وبا قطع خروج مواد ممکن است گلفشان به شکل مقعر نيز ديده شودکه حاصل فرو افتادگى بخش مرکزى آن است. ويژگيهاى ديگر گلفشانها بقرار زيراست :

1- مصالح خارج شده از دهانه گلفشانها هميشه با گاز وآب شور همراه هستند .

2- فعاليت گلفشانها اغلب دوره اى وتا حدودى منظم است ولى ممکن است از نظم خاصى پيروى ننمايد .

3- گازهاى خارج شده از دهانه گلفشانها بطورغالب شامل متان وگاهى نيتروژن ميباشند.

4- بررسى هاى بعمل آمده در رابطه با حوضه هاى نفتى نشان دهنده وجود ارتباط بين پراکندگى سطحى گلفشانها  وساختمانهاى زير سطحى يا تاقديسها وگسله ها مى باشد. اغلب گلفشانها در امتداد اين ساختمانها پديد مى آيند.

تصاویری از گل فشان ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2003  www.momenin.org