گاندو،تنها تمساح ایرانی

نام علمی: Crocodylus palustris

اسامی عمومی: Mugger ( گاندو )

واژه ماگر ( mugger ) از ماگار ( magar ) در زبان هندی به معنی هیولای آبی گرفته شده و گاندو ( Gandu ) نامی است که در زبان محلی بلوچی به این کروکدیل داده شده است.

خانواده: Crocodylidae هر چند پوزه پهن گاندو ها بیشتر آنها را شبیه الیگیتور ها کرده است تا کروکدیل ها اما از شکل دندانهایشان می توان به این نتیجه رسید که در واقع کروکدیل هستند.

زیستگاه اصلی: ایران ، هند ، نپال ، پاکستان و سریلانکا

اندازه در بدو تولد: 25 سانتیمتر

حداکثر اندازه : 4 تا 5 متر

تشخیص جنسیت: نرها بزرگتر از ماده ها هستند.

سن تولید مثل: ماده ها در 6 سالگی زمانیکه طول بدنشان به 1.7 تا 2 متر می رسد و نرها در 10 سالگی زمانیکه 2.6 متر رشد طولی پیدا کرده اند.

تعداد تخم ها: بین 10 تا 48 تخم که بعد از 55 تا 75 روز گاندوهای کوچک متولد می شوند. جنسیت بچه ها را دمای محیط تعیین می کند. از تخم هایی که در دمای 32.5 درجه سانتیگراد نگهداری می شوند گاندوهای نر و از آنهایی که در دمایی بالاتر یا پایین تر از 32.5 درجه سانتگیراد قرار دارند گاندوهای ماده متولد خواهند شد.

تغذیه: زمانیکه کوچک هستند از سخت پوستان ، حشرات و ماهی های کوچک تغذیه می کنند و در دوره بلوغ ماهی ها ، قورباغه ها ، سخت پوستان ، پرندگان ، میمون ها و جوندگان در فهرست غذاییشان قرار خواهند گرفت. ندرتا" به انسان حمله می کنند اما بی سابقه هم نیستند ، برای مثال سال 1385در ایران یک کودک توسط ماگر کشته شد.

گاندو یا تمساح پوزه‌کوتاه، بزرگ‌ترین خزنده ایران است که در ناحیه بلوچستان دیده می‌شود. این تمساح تنها تمساح ایران است.

زیستگاه اصلی این تمساح ۳۸۰ هزار هکتار مساحت دارد که بخشی از آن در چابهار و بخش دیگر آن در شهرستان ایرانشهر قرار دارد. بیشتر این تمساح‌ها در برکه‌های میان راسک و باهوکلات و باتلاق‌های دلگان و کلانی متمرکز هستند. طول این جانور تا چهار متر است. این خزنده بازماندهُ خزندگانی است که حدود ۲۶۵ میلیون سال پیش می‌زیسته‌اند.

این تمساح دارای پوزه‌ای پهن است که فک بالایی ۱۹ دندان و فک پایینی ۱۵ دندان دارد. در قسمت پشت سر و در ناحیه گردن دو جفت صفحه شاخی بزرگ دیده می‌شود. دارای پاهای کوتاه بوده و پنج انگشت منتهی به ناخن‌های بلند در پاهای جلوئی و چهار انگشت منتهی به ناخنهای کوتاه تر در پاهای عقبی دیده می‌شود. رنگ عمومی بدنش زیتونی تا قهوه‌ای بوده و شکمی بدون فلس و به رنگ سفید متمایل به زرد دارد. تمساح حیوانی بسیار خجالتی، محتاط و ترسوست و به سختی می‌توان آن را مشاهده نمود. تمساح حیوانی باهوش و زیرک است و به محض احساس خطر و با حضور مزاحم در آب فرو رفته و مخفی می‌شود ولی برای تنفس باید سریعاٌ به سطح آب برگردد. غذایش را عموماٌ ماهیان، پرندگان و پستانداران تشکیل می‌دهند و عموما شبها شکار می‌کند.

تمساح پوزه كوتاه ايراني مانند كروكوديلهاي استراليا و رودخانه نيل كشور مصر گودالي شبيه كوزه به عمق ۳۰سانتيمتر در زمين حفر مي‌كند و بسته به عوامل متفاوت مثل نوع تغذيه بين ۲۰تا ۳۵تخم مي‌گذارد.

نوزادان گاندو پس از ۶۵روز هنگام خروج از تخم داراي حدود ۲۵سانتي‌متر طول، رنگ زيتوني روشن بالكه‌هاي سياه روي بدن و دم و پهلوها هستند كه با رشد آنها رنگ اين لكه‌ها تغيير مي‌كند.

گاندو براي تهيه غذا در اطراف رودخانه و بركه‌هاي محل زيست شبها به شكار مي رود.

مصرف غذايي گاندو بطور متوسط روزانه ۱/۵تا دو كيلوگرم گوشت است و به همين علت در طول روز تحرك كمتري داشته و بيشتر اوقات در حال استراحت و چرت زدن است.

شكار كردن اغلب به روش حمله ناگهاني از جلو يا هجوم از طرفين است، به علت ساختمان خاص آرواره‌ها، گاندو قدرت جويدن ندارد، شكار كوچك را مي‌بلعد و شكار بزرگ را مدتي زير آب يا آفتاب نگهداشته تا گوشت شل شود سپس با تكانهاي سريع، آن را تكه‌تكه كرده و مي‌بلعد.

گاندو حيواني بسيار محتاط، با قدرت شنوايي و بويايي قوي براي فرار از وضعيت خطر و مخفي شدن است.

اين جانور مي‌تواند از فاصله ۵۰۰متري صدا را از پشت سر بشنود و خود را به سرعت در داخل آب پنهان كند.

كروكوديل ايراني در زمانهاي مختلف، رفتارهاي خاصي از خود نشان مي‌دهد، كوچ كردن و حفركانال عميق به طول ۱۲تا ۱۵متر در كنار رودخانه و بركه، از تمهيدهاي اين جانور به منظور كاهش اثر خشكسالي بر زندگي است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2003  www.momenin.org